Parafia św. Wawrzyńca w Głuchołazach
Głuchołazy

Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Wawrzyńca

ul. Kościelna 4
48-340 Głuchołazy

Tel.: 77 439 16 01 - Kancelaria
Tel.: 77 439 16 01 - Proboszcz
Tel.: 77 439 52 23 - Wikariusze
Fax: 77 439 16 01

kontakt@parafia-glucholazy.pl

Czwartek, 21 wrzesień 2017 r.
08:52:31

Programowa i wczesna Komunia św. w obecnej praktyce duszpasterskiej

Niedziela, 26 maja 2013

Wprowadzanie w Polsce nowych zachodnich eksperymentów duszpasterskich spotykało się zwykle z pewną nieufnością, a co za tym idzie, łączyło się również z pewnym ich opóźnianiem. Niekiedy przynosiło to wyniki pozytywne. Tak było np. z eksperymentami wprowadzonymi w niektórych państwach zachodnich, urządzania pierwszej Komunii bez uprzedniej pierwszej Spowiedzi dzieci U nas nigdy takiego eksperymentu nie praktykowano i obecnie nigdzie się go nie praktykuje. Są natomiast gdzieniegdzie próby urządzania pierwszej Spowiedzi oddzielnie od pierwszej Komunii św. czy nawet dwóch Spowiedzi, a dopiero po drugiej Spowiedzi pierwsza Komunia św. Przez takie oddzielenie pierwszej Spowiedzi od pierwszej Komunii św. dąży się do wzbudzenia w dzieciach lepszego przeżycia tych sakramentów. Na ogół jednak do pierwszej Spowiedzi przystępują dzieci w przeddzień pierwszej Komunii.

Programowa pierwsza Komunia dzieci w Polsce praktykowana jest na ogół pod koniec drugiej klasy szkoły podstawowej. Zazwyczaj urządza się ją w maju, lub z początkiem czerwca, tak aby dzieci po pierwszej Komunii mogły grupowo brać udział w organizowanych procesjach w uroczystość Najświętszej Eucharystii i podczas oktawy tej uroczystości. Zalecili to Biskupi polscy. Niektórzy duszpasterze, dla lepszego przygotowania rodziny na przeżycie pierwszej Komunii dziecka, urządzają kilka dodatkowych katechez dla dzieci z udziałem ich rodziców.

Oryginalny zwyczaj praktykowania pierwszej Komunii ma diecezja płocka. W jednym z rozporządzeń dotyczących pierwszej Komunii dzieci, a mianowicie w rozporządzeniu z dnia 1 marca 1967 roku, Wikariusz Generalny tej diecezji przypomniał istniejącą w diecezji praktykę: "1) Należy zachować długoletni zwyczaj diecezjalny organizowania dwóch Komunii św. - Pierwszej i Uroczystej, tj. Generalnej. 2) Do Pierwszej Komunii św. należy dopuszczać dzieci z klas drugich (9-latki), do Generalnej zaś - dzieci z klas czwartych szkoły podstawowej (11-latki)". To rozporządzenie obowiązuje w diecezji nadal. Od zakończenia ostatniego Synodu w roku 1991 diecezja ma także nowe przepisy synodalne związane z pierwszą Komunią. Warto je tu przytoczyć, albowiem są one dziś jak gdyby standardowym rozwiązaniem stosowanym także w innych diecezjach polskich. Według tego Synodu, zakończonego dnia 7 czerwca 1991 roku w obecności Ojca Świętego Jana Pawła II będącego wówczas w Polsce, o dopuszczaniu dzieci do pierwszej Spowiedzi i Komunii świętej decyduje katecheta i proboszcz, na podstawie: "a) systematycznej całorocznej katechizacji, b) uczestnictwa w niedzielnej Mszy świętej, c) odpowiedniego poziomu wiedzy religijnej. W wyjątkowych wypadkach należy przeprowadzić egzamin. Dziecko nie uczęszczające na katechizację nie może być dopuszczone do pierwszej Spowiedzi i Komunii świętej" Dzieci zaniedbane religijnie katecheci winni odwiedzać w domu, by poznać lepiej ich sytuację i w miarę możności udzielić im pomocy.

W Polsce, obecnie, dzieci rozpoczynają naukę w szkole po ukończeniu siódmego roku życia. Przygotowanie dzieci do pierwszej Komunii trwa dwa lata, w klasie pierwszej i drugiej, przy czym w klasie drugiej obowiązują dwie katechezy tygodniowo. Zatem obecnie w Polsce programowo dzieci przyjmują po raz pierwszy Eucharystię w wieku około 9-u lat. Należy tutaj dodać, że już niedługo wprowadzony będzie projekt reformy szkolnictwa, według którego obowiązkowy wiek rozpoczęcia szkoły zostanie przesunięty na ukończony szósty rok życia dziecka. Wówczas również programowy wiek dzieci pierwszokomunijnych będzie przesunięty o jeden rok, a więc na wiek dziecka około 8-u lat.

W większości diecezji polskich istnieje obecnie obowiązek katechizacji także dzieci przedszkolnych. W tych przypadkach przygotowanie dzieci do pełnego uczestnictwa w Eucharystii w praktyce trwa trzy lata. W diecezji tarnowskiej na przykład, ks. bp Jerzy Ablewicz dnia 1 marca 1977 roku w liście pasterskim polecił, by w jego diecezji katechizacją zostały objęte wszystkie dzieci przedszkolne. Przyjął to później do swoich Statutów IV Synod Diecezji Tarnowskiej z 1986 roku. Dziś takie zalecenia istnieją w wielu diecezjach.

Jeśli chodzi o wczesną Komunię świętą to u nas, w Polsce, jak już podkreślono, nie została ona należycie doceniona. W rzeczywistości dziś niewiele jest diecezji, które pielęgnują wczesną Komunię św.

Można domniemywać, że istnieje ona w diecezji płockiej. Ostatni Synod tej diecezji w kwestii wczesnej Komunii określił, że dopuszcza się do pierwszej Spowiedzi i Komunii św. dzieci klas zerowych i pierwszych. Synod określił także warunki tej wczesnej Komunii świętej. Są one następujące:

1. prośba rodziców i zapewnienie o pogłębianiu religijnego wychowania dziecka;

2. rozpoznanie ze strony nauczających i duszpasterza, czy dziecko jest wystarczająco rozwinięte umysłowo i posiada wymaganą wiedzę religijną.

Do Wczesnej Komunii św. można w tej diecezji dopuścić także dziecko będące w niebezpieczeństwie śmierci.

Przeszkodą w szerszym stosowaniu wczesnej Komunii dzieci są u nas w dalszym ciągu opory duszpasterzy i rodziców. Duszpasterze uważają, że dzieci w tym wieku nie można przygotować należycie do sakramentu Pokuty, czy też wytłumaczyć należycie istotę Komunii św. Zapominają przy tym, że przecież Chrystus działanie tylko przez intelekt dziecka. Tu decydująca jest przede wszystkim wiara dziecka. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa, gdy głoszono katechumenom Orędzie Ewangeliczne, obowiązywała zasada, że "sakrament należy przyjmować, zanim można go wytłumaczyć, rozprawiać o jego naturze, czy zgłębić każdy szczegół ceremoniału". W naszym wypadku, gdy chodzi o wczesną Komunię dzieci, trzeba odróżniać dwa etapy katechizacji. Przed pierwszą Spowiedzią i Komunią św. należy zaznajomić dziecko tylko z tym, co jest konieczne do ważnego i owocnego przyjęcia tych sakramentów. W drugim etapie, to znaczy po wczesnej Komunii, w toku zwyczajnych katechez, dzieci otrzymują szczegółowe uzupełnienia. Należy też pamiętać, co w zasadzie przyjmuje się powszechnie, że dziecko sześcio, czy siedmioletnie, a nawet ośmioletnie nie może popełnić grzechu śmiertelnego z racji niezdolności do pełnego rozeznania, a zatem dzieci takie spowiadają się tylko z pobożności. Niemniej jednak taka spowiedź ma bardzo wielką wartość w świetle odkupienia Chrystusowego, które przynosi odpuszczenie wszystkich win. Spowiedź wyrabia w dziecku poczucie winy, a spowiednik wcześnie daje dziecku przestrogi i zachęty na dalsze życie, urabiając jego sumienie. Zatem spowiedź tych małych dzieci nie może być przeszkodą do praktykowania wczesnej Komunii św. w parafii, do czego tak bardzo zachęcają dokumenty kościelne. Także rodzice dzieci mają opory w kwestii wczesnej Komunii. Wiadomo, że wczesna Komunia św. suponuje wysoki poziom religijny rodziny dziecka, bo to właśnie rodzice są tutaj w głównej mierze odpowiedzialni za przygotowanie swego dziecka do wczesnej Komunii. W dzisiejszych czasach zazwyczaj rodzice nie mają na to czasu, w ogóle mamy bardzo mało rodzin przygotowanych do tej roli. Wszystko to sprawia, że wczesna Komunia jest u nas mało znana i praktykowana. Wszystkie te trudności można jednak przezwyciężyć.

Według Marka Guśpiela, wczesną Komunię praktykują diecezje: katowicka, poznańska i gdańska. Wydaje się, że kiedyś próbowano ją praktykować także w innych diecezjach, ale w wielu wypadkach tych prób zaniechano. Także ks. Prymas Wyszyński wydał list do rodziców o wczesnej pierwszej Komunii świętej w dniu 18 kwietnia 1952 roku.

Jako jedna z pierwszych, wczesną Komunię na szerszą skalę wprowadziła diecezja katowicka. Dziś w tej diecezji jedną trzecią dzieci przystępujących do pierwszej Komunii stanowią dzieci przedszkolne. Dla należytego przygotowania dzieci do wczesnej Komunii istnieje w diecezji specjalna Instrukcja Ordynariusza diecezji, regulująca te sprawy. Wg Instrukcji dzieci, mające być dopuszczone do wczesnej Komunii św., muszą być do tego wybrane już pod koniec pierwszego roku katechizacji przedszkolnej, obejmującej dzieci w wieku 5-u i 6-u lat. Na spotkania katechetyczne razem z dziećmi uczęszczają rodzice, którzy przez katechezę domową dopełniają przy gotowanie dziecka prowadzone przez siostrę zakonną lub katechetkę świecką. Rodzice dziecka muszą być wzorowymi katolikami. Żyją oczywiście w sakramentalnym związku małżeńskim i odznaczają się głęboką religijnością oraz świadectwem życia chrześcijańskiego. Po wczesnej Komunii swego dziecka rodzice winni, przynajmniej do drugiej klasy dziecka, przystępować z nim do miesięcznej Spowiedzi, uczestniczyć regularnie w niedzielnej Mszy św., przystępując z nim do Komunii św. Winni także brać udział w organizowanych dla nich specjalnych dniach skupienia.

Po latach doświadczeń z wczesną Komunią św. duszpasterze podkreślają błogie skutki tej praktyki. Mówią, że w parafii ożywia się życie religijne, tworzy się elita religijna parafii, a tym samym ożywia się jej działalność apostolska. Powiększa się także krąg rodzin praktykujących zwyczaj wspólnej modlitwy rodzinnej. Wszystko to pomaga do przezwyciężania szerzącej się laicyzacji. Ks. bp Bednorz, wielki promotor wczesnej Komunii w diecezji katowickiej, w odezwie do diecezji z dnia 23 listopada 1984 roku powiedział: "Długotrwała praktyka wczesnej Komunii św. w diecezji wykazała, że rodzice, którzy zaangażowali się w przygotowanie dziecka... a potem co miesiąc wybierali się z nim do Spowiedzi i Komunii św., związali się wraz z całą rodziną na całe życie z Jezusem Eucharystycznym. To często decydowało o tym, że rodzina pozostawała wierna Bogu". Warto więc i z tego względu rozszerzyć w Polsce praktykę wczesnej Komunii dzieci.

Fragment książki o. Jan Szczepański CSsR "Praktyka Pierwszej Komunii dzieci w Kościele na zachodzie i w Polsce"

o. Jan Szczepański CSsR

KontaktNapisz do nasNewsletterMapa serwisuPolityka prywatności

Programowa i wczesna Komunia św. w obecnej praktyce duszpasterskiej

Zezwala się kopiować i rozpowszechniać zasoby serwisu Parafii Głuchołazy bez ograniczeń.
Wykonano 2004-2017 PARAFIA GŁUCHOŁAZY